SUMBER TA'LIL AHKAM MENGIKUT PRAKTIS IBNU QUDAMAH AL-MAQDISI

The Source of Ta’lil Ahkam According to the Practices of Ibnu Qudamah al-Maqdisi

Abstract

Ta'lil Ahkam is an essential element to be considered in exercising of ijtihad. This is supported by the fact that mujtahids seek to issue the rulings in line with the spirit of Islam for the sake of public interest (maslahah) in this world and the hereafter. The application of Ta’lil Ahkam in exercising of ijtihad will render the rulings made  by a scholar closer to the practical truth. Realising this fact, many reformist scholars place great emphasise on Ta’lil Ahkam in exercising of ijtihad. Among the distinguished scholar who extensively adopts the application of Ta’lil Ahkam is Ibn Qudamah al-Maqdisi. Although he does not elaborate in details on the issue of Ta’lil Ahkam from the theoretical point of view, his book al-Mughni discusses in details the practical aspect of Ta’lil Ahkam. Almost every page of al-Mughni contains discussion on Ta’lil Ahkam which makes Ibn Qudamah a distinguished scholar in Ta’lil Ahkam. Ibn Qudamah and al-Mughni have become important study materials during the seventh century of Hijrah that witnesses the spread of taqlid movement in most of the scholarly writings at that time. Ibn Qudamah seems to be consistent in his role as a mujtahid by linking legal options either from his ijtihad or tarjih by relying on Ta’lil Ahkam. This study focuses on the aspect of reference on Ta’lil Ahkam by Ibn Qudamah in his book al-Mughni. The study found that Ibn Qudamah considers the Qur'an, hadith, scholarly consensus (ijma'), qaul sahabi, qaul tabien and the views of the mujtahidin as the sources of law  in Ta’lil Ahkam. Further research on Ta’lil Ahkam in al-Mughni is needed for the benefit of ijtihad-related institutions.

Abstrak

Ta’lil Ahkam adalah satu unsur penting yang perlu diberi perhatian dalam setiap ijtihad. Ini kerana para mujtahid berusaha untuk mengeluarkan hukum selari dengan roh Islam yang menjaga kemaslahatan manusia di dunia dan di akhirat. Penumpuan terhadap Ta’lil Ahkam akan menjadikan hukum yang diijtihadkan oleh seseorang ulamak itu lebih hampir kepada kebenaran yang bersifat praktikal. Menyedari hakikat ini ramai ulamak reformis yang memberi penekanan kepada Ta’lil Ahkam dalam ijtihad mereka. Antara ulamak yang terkedepan dalam memberi ruang yang luas kepada Ta’lil Ahkam ialah Ibnu Qudamah al-Maqdisi. Walaupun beliau tidak mengupas secara panjang lebar isu Ta’lil Ahkam dari sudut teori tetapi kitabnya al-Mughni sarat dengan Ta’lil Ahkam secara praktikal. Hampir setiap helaian kitab al-Mughni mengandungi Ta’lil Ahkam yang menjadikan Ibnu Qudamah sebagai ulamak yang sangat terkedepan di dalam Ta’lil Ahkam. Ibnu Qudamah dan kitab-Nya al-Mughni menjadi bahan kajian penting memandangkan kurun ketujuh hijrah menyaksikan arus taqlid yang mula menular dalam kebanyakan penulisan ulamak ketika itu. Ibnu Qudamah kelihatan mampu untuk mengekalkan sifatnya sebagai ulamak mujtahid dengan menghubungkan pilihan-pilihan hukum samada dari ijtihad atau tarjih beliau dengan bersadarkan kepada Ta’lil Ahkam. Kajian ini hanya menumpukan aspek rujukan Ta’lil Ahkam dari Ibnu Qudamah dalam kitabnya al-Mughni. Kajian ini mendapati bahawa Ibnu Qudamah menjadikan al-Quran, hadis, ijma’, qaul sahabi, qaul tabien dan pandangan ulamak mujtahidin sebagai sandaran beliau dalam Ta’lil Ahkam. Kajian lanjutan terhadap Ta’lil Ahkam dari kitab al-Mughni sememangnya sangat penting dan akan memberikan manfaat yang besar kepada institusi yang melibatkan ijtihad.