PENGUATKUASAAN KESALAHAN BERHUBUNG FATWA DALAM UNDANG-UNDANG JENAYAH SYARIAH DI MALAYSIA

Legal Enforcement of Offences Relating to Fatwa in Syariah Criminal Law in Malaysia

Abstract

Fatwa is a unique process in Islamic law.  The issuance of fatwa involves two parties: the person who presents the problem or question (mustafti) and the person who gives the answer or the fatwa or the law (mufti). Fatwa has an important place in Islamic law.  The fatwa institution always be a reference for Muslims in Malaysia. According to Islamic law in Malaysia, the fatwa is under the jurisdiction of the state. However, not all fatwas bind Muslims in a state. Only a gazetted fatwa can be enforced and binds Muslims who reside in a particular state.  Hence, the legal enforcement is applied through the provision of offences relating to the fatwa in the Shariah criminal act/enactment of the states in Malaysia. However, not much disclosure regarding the offences relating to fatwa.  Law enforcement at the state level is only focused on offences related to faith, heresy and moral.  The case of Syariah Prosecutor vs. Fahyu Hanim Ahmad & Others (2000) Syariah Journal 8 (1) 137 is one of the cases shows lack of understanding of Muslims regarding the enforcement of offences related to the fatwa. Therefore, the purpose of this paper is to clarify the enforcement of the fatwa and to analyze the offences related to the fatwa that provided in the Shariah criminal act/enactment of the states. The methods used are library-based and document analysis. The results of the study show that each state provides the offences related to the fatwas in their respective state’s shariah criminal act/enactment. Same goes to the legal enforcement.  However, there are differences in the nature of the offence and the degree of punishment.  This study is expected to shed light on the importance of the fatwa in Islamic law in Malaysia through the provision of offences in relation to the law.

Abstrak

Fatwa adalah proses yang unik dalam perundangan Islam.  Pengeluaran fatwa melibatkan dua pihak iaitu orang yang mengemukakan masalah atau persoalan (mustafti) dan orang yang memberikan jawapan atau fatwa atau hukum (Mufti). Fatwa mempunyai kedudukan yang penting dalam perundangan Islam.  Institusi fatwa sentiasa menjadi rujukan bagi umat Islam di Malaysia. Menurut undang-undang Islam di Malaysia, fatwa adalah terletak dalam bidang kuasa negeri.  Tidak semua fatwa mengikat orang Islam di sesebuah negeri. Hanya fatwa yang telah diwartakan boleh dikuatkuasakan dan mengikat orang Islam yang bermastautin di sesebuah negeri.  Penguatkuasaan undang-undang diaplikasikan melalui peruntukan kesalahan berhubung fatwa dalam akta/enakmen jenayah syariah negeri-negeri di Malaysia. Namun begitu, tidak banyak pendedahan mengenai kesalahan berhubung fatwa ini.  Penguatkuasaan undang-undang di peringkat negeri juga lebih tertumpu kepada kesalahan berhubung akidah, ajaran sesat dan kesusilaan.  Kes Pendakwa Syarie lwn. Fahyu Hanim Ahmad dll (2000) Jurnal Syariah 8 (1) 137 adalah antara kes yang menunjukkan kurangnya pemahaman orang Islam mengenai penguatkuasaan kesalahan berhubung fatwa. Oleh itu, kertas kerja ini bertujuan menjelaskan mengenai penguatkuasaan fatwa dan menganalisis kesalahan berhubung fatwa yang diperuntukkan dalam akta/enakmen jenayah syariah negeri-negeri di Malaysia. Kaedah yang digunakan adalah kajian kepustakaan dan analisis dokumen. Hasil kajian mendapati bahawa setiap negeri memperuntukkan kesalahan berhubung fatwa dalam akta/enakmen jenayah syariah negeri masing-masing.  Penguatkuasaan undang-undang juga tertakluk kepada setiap negeri. Walau bagaimanapun, terdapat perbezaan dari segi jenis kesalahan dan kadar hukumannya.  Kajian ini diharapkan dapat memberi gambaran mengenai kepentingan fatwa dalam perundangan Islam di Malaysia melalui peruntukan kesalahan berhubung fatwa dalam undang-undang.